Alimenty na dziecko – co bierze pod uwagę sąd przy ustalaniu ich wysokości?
Rozstanie rodziców nie zwalnia żadnego z nich z obowiązku utrzymania dziecka. W praktyce jedną z najczęstszych spraw rodzinnych są postępowania o alimenty – zarówno o ich zasądzenie, jak i podwyższenie czy obniżenie. Wiele osób zastanawia się jednak, jakie dokładnie okoliczności sąd bierze pod uwagę przy ustalaniu wysokości alimentów na dziecko.
Podstawa prawna alimentów – art. 135 k.r.o.
Kluczowe znaczenie ma art. 135 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym:
„Zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego.”
Przepis ten wskazuje dwie podstawowe przesłanki ustalania alimentów:
- usprawiedliwione potrzeby dziecka,
- możliwości zarobkowe i majątkowe rodzica zobowiązanego do alimentacji.
Sąd każdorazowo analizuje obie te kwestie indywidualnie.
Usprawiedliwione potrzeby dziecka – co obejmują?
Przez usprawiedliwione potrzeby dziecka należy rozumieć wszystkie koszty konieczne do zapewnienia mu prawidłowego rozwoju fizycznego, psychicznego i edukacyjnego.
Najczęściej sąd bierze pod uwagę wydatki takie jak:
- wyżywienie,
- odzież i obuwie,
- mieszkanie i media,
- leczenie,
- rehabilitacja,
- edukacja,
- korepetycje,
- zajęcia dodatkowe,
- wypoczynek,
- środki higieny,
- koszty transportu.
Istotne znaczenie ma również wiek dziecka oraz jego stan zdrowia. Inne będą potrzeby niemowlęcia, a inne nastolatka przygotowującego się do matury.
W orzecznictwie podkreśla się, że dziecko ma prawo do życia na poziomie odpowiadającym sytuacji materialnej rodziców.
Ważne orzecznictwo
Uchwała Sądu Najwyższego z 16 grudnia 1987 r., III CZP 91/86
Teza:
„Dzieci mają prawo do równej stopy życiowej z rodzicami, niezależnie od tego, czy żyją z nimi wspólnie, czy oddzielnie.”
Oznacza to, że rodzic osiągający wysokie dochody nie może ograniczać alimentów wyłącznie do podstawowych kosztów utrzymania dziecka.
Możliwości zarobkowe i majątkowe rodzica
Drugim elementem ocenianym przez sąd są możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego.
Kluczowe znaczenie ma tutaj fakt, że sąd bada nie tylko rzeczywiście osiągane dochody, ale również dochody możliwe do uzyskania przy pełnym wykorzystaniu kwalifikacji i możliwości zawodowych.
W praktyce oznacza to, że:
- celowe zaniżanie dochodów,
- praca „na czarno”,
- unikanie zatrudnienia,
- formalne przepisywanie majątku
nie muszą prowadzić do obniżenia alimentów.
Ważne orzecznictwo
Wyrok Sądu Najwyższego z 9 stycznia 1959 r., III CR 212/58
Teza:
„Zakres obowiązku alimentacyjnego wyznaczają nie faktyczne zarobki i dochody, lecz możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego.”
Trzeba pamiętać, że w sprawie alimentacyjnej mówimy o teoretycznej możliwości zarobkowej wynikającej przede wszystkim z doświadczenia zawodowego, wyuczonego zawodu. Nie oznacza, to więc, że osoba posiadająca np. odpowiednie kursy i uprawnienia, ale nie pracująca nie będzie miała możliwości zarobkowych do płacenia określonych kwot alimentów.
Osobista opieka nad dzieckiem również ma znaczenie
Art. 135 § 2 k.r.o. przewiduje również, że wykonywanie obowiązku alimentacyjnego może polegać nie tylko na płaceniu pieniędzy, ale także na osobistych staraniach o wychowanie dziecka.
W praktyce oznacza to, że rodzic sprawujący na co dzień opiekę nad dzieckiem realizuje część obowiązku alimentacyjnego poprzez:
- opiekę,
- wychowanie,
- pomoc w nauce,
- organizację leczenia,
- codzienną troskę o dziecko.
Dlatego drugi rodzic często ponosi większy ciężar finansowy alimentów. Ważne są więc kontakty!
Ważne orzecznictwo
Wyrok Sądu Najwyższego z 26 marca 1969 r., III CRN 54/69
Teza:
„Osobiste starania o utrzymanie i wychowanie dziecka stanowią wykonanie obowiązku alimentacyjnego.”
Czy świadczenie 800+ wpływa na wysokość alimentów?
Obecnie przepisy wyraźnie wskazują, że świadczenie wychowawcze 800+ nie wpływa na zakres obowiązku alimentacyjnego. Wynika to wprost z art. 135 § 3 k.r.o.
Rodzic zobowiązany do alimentów nie może więc skutecznie argumentować, że skoro drugi rodzic pobiera świadczenie 800+, to alimenty powinny być niższe.
Podwyższenie alimentów – kiedy jest możliwe?
Alimenty nie są ustalane raz na zawsze. Wraz ze wzrostem potrzeb dziecka lub zmianą sytuacji finansowej rodzica możliwe jest wystąpienie do sądu o podwyższenie alimentów.
Najczęstsze przyczyny podwyższenia alimentów:
- rozpoczęcie nauki w szkole,
- wzrost kosztów życia,
- choroba dziecka,
- dodatkowe zajęcia edukacyjne,
- poprawa sytuacji finansowej rodzica,
- inflacja.
Jak przygotować się do sprawy o alimenty?
W sprawach alimentacyjnych ogromne znaczenie mają dowody. Warto przygotować:
- zestawienie miesięcznych kosztów utrzymania dziecka,
- faktury i paragony,
- potwierdzenia przelewów,
- dokumentację medyczną,
- zaświadczenia o zarobkach,
- informacje o wydatkach mieszkaniowych i edukacyjnych.
Im dokładniej zostaną wykazane potrzeby dziecka, tym większa szansa na uzyskanie odpowiedniej kwoty alimentów.
Alimenty – pomoc adwokata w Koszalinie
Sprawy alimentacyjne często wiążą się z dużymi emocjami i wymagają odpowiedniego przygotowania procesowego. Właściwe przedstawienie kosztów utrzymania dziecka oraz możliwości majątkowych rodzica ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy.
Pomoc prawna w sprawach rodzinnych i alimentacyjnych, a tym samym udział adwokata jest bardzo ważny.